Kiến thức đầu tư

Cách chọn cổ phiếu tốt? Điều gì làm nên một khoản đầu tư sinh lời tiềm năng?

cách chọn cổ phiếu tốt
5/5 - (1 vote)

Nhiều nhà đầu tư tìm đến thị trường chứng khoán với những mục đích xa xôi đến thực tế: Từ đổi đời chớp nhoáng sau “3 phiên”, cho đến làm giàu, nhân 2 nhân 3 tài khoản… nhưng cũng có những người chỉ cần chấp nhận mức lãi suất trung bình của thị trường chung. Dù cho khẩu vị của bạn có là gì đi chăng nữa, chọn được cổ phiếu tốt và xây dựng một danh mục “khỏe” là điều mà mọi nhà đầu tư đều mong mỏi.

Vậy cách chọn cổ phiếu tốt là gì? Nếu không phải “fan” hâm mộ của trường phái cờ bạc đổi đời, có thể chớp nhoáng thay đổi thân phận giàu nghèo chỉ bằng việc đặt cược vào một con ngựa đua,…

…Thì những phương pháp lựa chọn cổ phiếu trong bài viết này sẽ là cẩm nang hữu ích cho những ai thực sự muốn xây dựng sự thịnh vượng tài chính, được chọn lọc bởi rất nhiều những nhà đầu tư huyền thoại, đã làm giàu bền vững hơn hàng chục năm qua.

Xem thêm: Tự mình đầu tư quá khó? Sao không nhờ chuyên gia làm hộ thông qua CHỨNG CHỈ QUỸ?

Chỉ số Earning Per Share (EPS) tăng trưởng qua các năm

Earning Per Share – gọi tắt là EPS là một chỉ số tài chính được sử dụng trong phân tích cơ bản. Chỉ số EPS đo lường cán cân lợi nhuận mà doanh nghiệp làm ra được với lượng cổ phiếu của doanh nghiệp đó đang lưu hành.

Về cơ bản, nếu Lợi nhuận (Earnings) của doanh nghiệp càng lớn mà lượng cổ phần (Shares) không có sự thay đổi thì có nghĩa là mỗi cổ phần của doanh nghiệp đó đang ngày một giá trị hơn.

Những doanh nghiệp tăng trưởng tốt thường có chỉ số EPS khá cao (ở Việt Nam thì chỉ số này trên 5000 đã được xem là nhóm tăng trưởng). Nó có dư địa kỳ vọng rất lớn và từ đó sẽ thu hút được dòng tiền thông minh đẩy giá cổ phiếu lên.

Tăng trưởng chỉ số EPS qua các năm cũng là một thước đo tin cậy để định giá cổ phiếu bằng các phương pháp định giá giá trị nội tại như phương pháp Benjamin Graham.

eps la gi

Tuy nhiên hãy cẩn thận! Vì tính đơn giản của chỉ số này, nhiều doanh nghiệp toan tính sẽ sử dụng EPS như một mồi nhử để dụ dỗ những đồng tiền ngây thơ vào cổ phiếu của họ, khi giá cổ phiếu lên họ sẽ lập tức xả hàng để thu lợi bất chính. 

Hãy tìm hiểu thật kỹ nguồn lợi nhuận của doanh nghiệp, để an toàn nhất – hãy chọn những doanh nghiệp đơn giản, kiếm lợi nhuận bằng hoạt động kinh doanh chính, ban lãnh đạo chính trực và không có quá nhiều những công ty liên kết, sân sau hay đầu tư tài chính lằng nhằng.

Chỉ số Return on Equity (ROE) đạt trên 15%

Return on Equity (ROE) – Lợi nhuận trên Vốn chủ sở hữu, là thước đo lợi nhuận trong phân tích cơ bản được tin dùng bởi những nhà đầu tư giá trị huyền thoại như Warren Buffett. 

Chỉ số này nói lên hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh của doanh nghiệp hiệu quả như thế nào so với phần vốn góp của các cổ đông. Chỉ số này càng lớn, doanh nghiệp làm ăn càng hiệu quả (Dĩ nhiên nếu quá lớn cũng có gì đó sai sai! Hãy kiểm tra nguồn lợi nhuận của công ty đến từ đâu).

Đối với một quốc gia có chi phí vốn cao như Việt Nam (thường nguồn vốn đến từ vay ngân hàng) thì ROE càng có ý nghĩa, bởi nhiều doanh nghiệp thường làm ra lợi nhuận chỉ đủ để… trả lãi ngân hàng.

Khi ROE đủ cao, doanh nghiệp sẽ có nguồn lợi nhuận chưa phân phối dồi dào để thực hiện đầu tư phát triển, hoặc chia cổ tức hấp dẫn cho những nhà đầu tư đã cùng họ chia ngọt sẻ bùi trên thương trường.

roe la gi

Trả cổ tức tiền mặt đều đặn

Cổ tức (Dividends) là một phần lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp được chia cho các cổ đông nắm giữ cổ phiếu. Nếu không tính đến lợi tức (tức giá cổ phiếu tăng, hay lãi vốn) thì cổ tức mới thực sự là lợi nhuận của bạn khi nắm giữ cổ phiếu.

Một công ty trả cổ tức đều đặn qua thời gian là một tín hiệu rất tốt cho sự ổn định với những ai có khẩu vị rủi ro thấp. Bởi vì họ chưa có nhu cầu phát triển công ty, họ không cần đầu tư và tăng vốn quá nhiều như các doanh nghiệp tăng trưởng…

Do đó họ sẵn sàng chia sẻ một phần lợi nhuận của mình cho các cổ đông trung thành. Những cổ phiếu dạng này thường không quá hấp dẫn nhà đầu tư do không có kỳ vọng tăng trưởng, thanh khoản cũng thấp và lợi tức chắc chắn sẽ không thể bằng.

Tuy nhiên những công ty trả cổ tức cao chắc chắn sẽ rất phù hợp với những nhà đầu tư làm giàu chậm, đặt sự an toàn của danh mục lên cao nhất.

Trên TTCK Việt Nam, những doanh nghiệp trả cổ tức cao thường trả cổ tức với tỷ lệ trên 20% mệnh giá (tức 2000đ/mệnh giá 10.000). Cá biệt một số doanh nghiệp còn trả cổ tức 250% như VCF, tức 25.000đ trên 1 cổ phiếu!

co tuc la gi

Những doanh nghiệp đơn giản

Những nhà đầu tư giá trị như ngài Warren Buffett rất ưa chuộng những doanh nghiệp đơn giản. Ông từng cho rằng, sẽ thật tuyệt vời khi đầu tư vào một công ty đơn giản đến mức một kẻ ngốc cũng có thể vận hành nó.

Tất nhiên, đơn giản ở đây có nghĩa là sự đơn giản trong mô hình kinh doanh của công ty đó. Nếu công ty đó chỉ đơn thuần hoạt động theo đúng ngành nghề họ đăng ký trong giấy phép kinh doanh, chỉ có nguồn thu duy nhất từ hoạt động kinh doanh chính, và không có bất cứ một khoản mục đáng ngờ nào khác trên BCTC, và tình hình kinh doanh liên tục khởi sắc, thì đó là một khoản đầu tư tiềm năng.

Ngược lại, những doanh nghiệp có quá nhiều ngành nghề, có nhiều khoản mục đáng ngờ trên BCTC như các khoản phải thu, đầu tư tài chính, trích lập lằng nhằng, lãi lỗ bất thường, liên tục đảo nợ… thì đó là một dấu hiệu kém thân thiện với một khoản đầu tư.

Có sự tham gia cân bằng của các nhóm cổ đông

Khi tham gia huy động vốn trên thị trường chứng khoán, sẽ có rất nhiều người tham gia mua cổ phiếu để trở thành cổ đông góp vốn. Tuy nhiên thường chúng ta sẽ chia các cổ đông thành 4 nhóm chính:

1. Nhóm cổ đông của Ban lãnh đạo

2. Nhóm cổ đông của các Công ty mẹ – con, Công ty liên kết.

3. Nhóm cổ đông của các nhà đầu tư tổ chức/quỹ đầu tư/khối ngoại.

Bạn có thể xem cơ cấu các nhóm cổ đông trên thông qua các nền tảng thông tin giao dịch chứng khoán như Vietstock, FireAnt hay Fiintrade.

4. Nhà đầu tư cá nhân, hay nhóm cổ đông nhỏ lẻ (thể hiện bằng chỉ số Free-float, thước đo % lượng cổ phiếu trôi nổi trên thị trường tự do/tổng cổ phiếu lưu hành). 

Trong số này nhiều khi có cả sự tham gia của cả tạo lập thị trường (hay gọi là “đội lái”), cùng nhóm tự doanh chứng khoán mà bạn không thể biết rõ chiếm bao nhiêu %.

Một doanh nghiệp đáng để đầu tư khi nó cân bằng được lợi ích của các nhóm cổ đông trong cơ cấu cổ đông, đặc biệt là cổ đông nhỏ lẻ.

cơ cấu cổ đông HPG
Cơ cấu cổ đông của tập đoàn Hòa Phát được thể hiện rõ trên nền tảng Fireant.vn

Nếu ban lãnh đạo sở hữu rất ít hoặc thậm chí không sở hữu cổ phần nào (ngoại trừ các doanh nghiệp cổ phần vốn nhà nước) thì gần như họ sẽ không có động lực để phát triển doanh nghiệp, do họ cũng chẳng chịu thiệt hại gì khi giá cổ phiếu giảm.

Mặt khác nếu Tỷ lệ sở hữu của công ty mẹ, các cổ đông lớn hoặc các công ty liên kết quá cao sẽ dẫn đến cơ cấu cổ đông quá cô đặc, cổ phiếu sẽ khó có dư địa tăng giá và kém hấp dẫn trong mắt các nhà đầu tư.

Trường hợp còn lại là quá nhiều cổ đông nhỏ lẻ, họ là những nhà đầu tư nghiệp dư và đa phần trong số đó có lẽ còn không hiểu về tài sản mình đang nắm giữ. Khi thị trường xấu họ sẽ hoảng loạn bán bất chấp, gây nên giảm giá rất mạnh bất chấp tình hình kinh doanh của doanh nghiệp có tốt như thế nào.

Quá nhiều một thứ gì đó cũng không tốt.

Tỷ lệ ban lãnh đạo nắm giữ tốt nhất nên là >15%, còn tỷ lệ của các nhóm cổ đông lớn tốt nhất không vượt quá lượng cổ phần có quyền phủ quyết (>36%) để tránh gây khó khăn cho doanh nghiệp khi đưa ra quyết định quan trọng.

Và đặc biệt tránh những cổ phiếu bị ban lãnh đạo tháo chạy “xả hàng, úp bô”, các cổ đông lớn rút vốn, và từng có dấu hiệu thao túng của đội lái.

Dòng tiền Tự do tốt, không phải đầu tư quá nhiều vốn

Dòng tiền tự do (Free Cash Flow) là tất cả lợi nhuận còn lại sau khi nộp thuế, trả lãi vay và mọi chi phí khác liên quan đến đầu tư tài sản cố định để kinh doanh. Nói cách khác, FCF chính là LÃI THẬT của công ty, là phần lãi có thể “sờ” vào được.

Các bạn có thể xem thống kê dòng tiền tự do của doanh nghiệp trên nền tảng thông tin giao dịch Fialda.com

FCF mới thực sự là thước đo chân thực nhất để đo lường khả năng “làm tiền” của doanh nghiệp, chứ không phải chỉ là lợi nhuận.

free cash flow

Công ty A sau khi làm ăn có lãi, lại phải đem hết lãi để trả nợ và liên tục đầu tư mua sắm máy móc, trang thiết bị để giành thị phần, họ luôn bị âm tiền nặng. Sau một thời gian làm ăn “có lãi”, họ phá sản vì không có tiền trả nợ, không đủ tiền để kham chi phí đầu tư liên tục chỉ để cải thiện được chút ít biên lợi nhuận.

Công ty B thì gần như không nợ ngân hàng hoặc nợ rất ít, trong khi đó họ lại sẵn có lợi thế cạnh tranh nhờ vào thương hiệu uy tín lâu năm, không phải đầu tư mua sắm quá nhiều máy móc, thiết bị. Nhiều khi, khách hàng mới phải là người chạy theo họ.

Như vậy, đầu tư vào công ty B rõ ràng là một khoản đầu tư nhàn hạ và an tâm hơn rất nhiều. Về cơ bản, một chiếc xe uống quá nhiều xăng sẽ khó có thể đưa bạn đi xa, hãy đầu tư thật khôn ngoan! 

Ban lãnh đạo chính trực, cởi mở, năng động

Đây có thể coi là một trong những tiêu chí quan trọng nhất nhưng cũng khó đánh giá nhất khi đầu tư vào doanh nghiệp. Tự bản thân doanh nghiệp không sinh ra giá trị gì nếu không có sự lèo lái tốt của ban lãnh đạo, do đó bên cạnh việc phân tích chỉ số, tài sản của doanh nghiệp, bạn cũng cần phải xem xét liệu vị chủ tịch/giám đốc này có đáng để “chọn mặt gửi vàng” hay không.

lanh dao

Các tiêu chí xếp theo thứ tự là:

1. Không gian dối, gian lận, phạm pháp. Thậm chí dù chỉ 1 lần hay tái phạm, những vết nhơ này là điểm đen cảnh báo to đùng nhắc nhở bạn không bao giờ được đầu tư vào những doanh nghiệp này dưới thời của ông/bà ta. Bài học về FTM, TTF hay FLC sẽ vẫn còn mãi.

2. Không mua bán cổ phần mình nắm giữ quá nhiều. Bạn có muốn đầu tư vào công ty mà ban lãnh đạo chả chịu làm ăn gì mà cứ chỉ lo mua thấp xong bán cao để chốt lời? Tâm lý lãnh đạo tham vặt, họ cũng chẳng thể có tầm nhìn xa hơn.

3. Chân thành, cởi mở giải đáp thắc mắc cho cổ đông. Nếu đầu tư dài hạn vào doanh nghiệp, hãy chú ý xem trong các buổi họp Đại hội cổ đông, ban lãnh đạo có trả lời thẳng thắn, cầu thị không hay vòng vo, úp mở?

4. Năng động, sáng tạo, quan điểm khác biệt. Nếu có dịp tiếp xúc với ban lãnh đạo ở các ĐHCĐ, hãy chú ý cách nói chuyện, trình bày ý tưởng cũng như kế hoạch của họ, điều đó sẽ nói lên được rất nhiều điều về việc họ là người như thế nào: Tràn đầy năng lượng, sáng tạo hay bảo thủ, trì trệ.

Một vị tướng giỏi có thể tự tay gây dựng lại mọi thứ từ đống hoang tàn, hoặc ngược lại có thể đẩy một đế chế hùng mạnh đến bến bờ diệt vong.

Nhóm ngành được thị trường ủng hộ

Năm 2009, dưới tác động của lạm phát phi mã, dòng tiền trú ẩn đã tìm đến cổ phiếu bất động sản, đẩy giá những cổ phiếu của nhóm này lên chóng mặt như SJS, HDG…

Năm 2012, với những chính sách kiềm chế lạm phát quyết liệt của chính phủ cùng động thái nắn dòng tiền vào hoạt động sản xuất kinh doanh, những cổ phiếu ngành sản xuất trở lại và đạt mức tăng giá ấn tượng như VNM, VCF, CAP,…

Năm 2020, đại dịch Covid 19 hoành hành làm tê liệt các hoạt động kinh tế, dòng tiền tìm đến những kênh đầu tư tài chính khác nhằm tìm cách sinh lợi. Dòng chứng khoán trở thành “cổ phiếu vua”, bất cứ cổ phiếu ngành chứng khoán nào cũng đã tăng hơn vài lần chỉ trong thời gian ngắn.

covid 19
Đại dịch Covid 19 thay vì tác động tiêu cực đến kinh tế thế giới, đã tạo đà cho thị trường chứng khoán của nhiều nước bùng nổ, trong đó có Việt Nam

Tùy từng thời điểm, dòng tiền sẽ đổ về một nhóm ngành nào đó trên thị trường với kỳ vọng của đám đông là cao nhất. Nếu bạn là nhà đầu tư nhanh nhạy, dự đoán trước được hướng đi của dòng tiền dựa trên biến động của nền kinh tế và nhanh chóng nắm bắt cơ hội…

Bạn rất dễ có khả năng trở thành triệu phú. Đám đông chỉ nhìn thấy điều gì đó khi mọi thứ đã quá rõ ràng, đó là lý do tại sao không phải ai cũng có thể giàu có.

Bottom Line

Còn tùy vào phong cách cũng như trường phái đầu tư của bạn, sẽ cần phải liệt kê thêm hàng tá những tiêu chí nữa để tìm ra được cổ phiếu đáng để đầu tư. Tuy nhiên nhân vô thập toàn, cổ phiếu cũng vậy. Đừng cố gắng đi tìm sự hoàn hảo, vì những cơ hội đầu tư tốt nhất sẽ không hiện diện một cách rõ ràng như vậy đâu.

Thay vào đó, hãy cố gắng kết hợp thêm các phương pháp phòng ngừa rủi ro cho danh mục của mình thay vì cố gắng đi tìm “siêu cổ phiếu”. Ngay cả những cổ phiếu tốt nhất cũng sẽ có những lúc mất giá sâu vì những sự kiện bất khả kháng. Nếu phân bổ tài sản hợp lý ở mức rủi ro hợp lý, bạn sẽ không mất quá nhiều tâm trí và sức lực để ngắm nhìn tài sản của mình đâm chồi nảy lộc.

Chúc các bạn thành công.

Similar Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Content is protected !!