Kiến thức đầu tư Đầu tư chứng khoán

Chứng khoán cơ bản: Cổ phiếu là gì? Đầu tư chứng khoán như thế nào? Dành ngay 10 phút để đọc nếu là người mới bắt đầu!

chung khoan co ban
5/5 - (1 vote)

Thị trường chứng khoán hiện nay chứng kiến một số lượng đông đảo chưa từng có của những nhà đầu tư cá nhân mới tham gia, rất nhiều trong số họ chưa từng biết đến những kiến thức chứng khoán cơ bản. Rất ít người hiểu đúng về thị trường chứng khoán, về phương pháp đầu tư để rồi hứng chịu thua lỗ nặng nề…

Nếu các bạn đã từng đọc qua bài viết về Các bước thực hiện Tự do tài chính trên blog của tôi, sẽ thấy Đầu tư tài chính (cụ thể hơn là chứng khoán) là một phần cực kỳ quan trọng trong cuộc hành trình xây dựng cuộc sống thịnh vượng. Vậy chứng khoán là gì? Cổ phiếu là gì? Tại sao nên đầu tư? Đầu tư như thế nào? Bài viết này sẽ bước đầu cho các bạn góc nhìn đúng đắn để bạn lên kế hoạch sinh lời bền vững cho những khoản đầu tư của mình trong tương lai!

Hiện nay tại Việt Nam, bên cạnh các kênh đầu tư truyền thống như gửi ngân hàng tiết kiệm, mua vàng, bất động sản,… chúng ta cũng sẽ được nghe các trang thông tin, thời sự cũng đăng tin rất nhiều về một thị trường còn non trẻ và đầy tiềm năng…

Đặc biệt là trong giai đoạn Covid-19 những năm 2020, 2021, đây là kênh đầu tư với mức sinh lời thật sự ấn tượng, rất nhiều tài sản của nó đã tăng lên đến bằng LẦN chỉ trong thời gian nửa năm đến một năm.

Đó chính là THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM.

Thị trường chứng khoán THỰC SỰ là gì?

Hiện nay đa phần những người tham gia vào chứng khoán Việt Nam đang có một cách nhìn hết sức lệch lạc về kênh đầu tư này khiến cho nó không khác gì một sới bạc hợp pháp. Tôi sẽ đề cập tới vấn đề này ở bên dưới.

Về bản chất, thị trường chứng khoán là KÊNH HUY ĐỘNG VỐN quy mô lớn cho các doanh nghiệp kinh doanh tại Việt Nam, vì thế nó còn được gọi là Thị trường vốn. VỐN chính là dòng máu của doanh nghiệp. Doanh nghiệp muốn làm ăn và phát triển, họ luôn cần tiền, chính là vốn được huy động từ nhiều nguồn khác nhau.

Vốn có thể huy động được từ vốn vay Ngân hàng, trái phiếu, và góp vốn cổ phần. Khi bạn tham gia vào thị trường chứng khoán, tức là bạn đang tham gia GÓP VỐN cho các doanh nghiệp thông qua việc mua CỔ PHIẾU.

Cổ phiếu là gì?

co phieu vo danh
Trước đây chúng ta có cổ phiếu giấy. Giờ đây thời đại công nghệ, cổ phần đứng tên chúng ta sẽ đươc lưu ký vào hệ thống của sàn GDCK.

Các doanh nghiệp có nhu cầu huy động vốn, sẽ tham gia phát hành Cổ phiếu – là một loại chứng khoán (có thể là giấy tờ, hoặc thông tin lưu ký) chứng nhận phần vốn góp hợp pháp của chủ sở hữu đối với một phần doanh nghiệp. Khi bạn mua cổ phiếu của công ty, giả sử là Hòa Phát, tức là bạn đang sở hữu 1 phần (dù rất nhỏ) của công ty/tập đoàn danh tiếng này.

Thật vậy, bạn là một trong những chủ sở hữu của một trong những doanh nghiệp lớn nhất và uy tín nhất trên thị trường tài chính Việt Nam cho đến nay, chỉ bằng việc sở hữu cổ phiếu HPG!

Điều này cũng đúng nếu bạn đang ở Mỹ, và sở hữu các cổ phiếu công nghệ hàng đầu như Apple, Google, Tesla…

Cổ phiếu được phát hành lần đầu bởi doanh nghiệp sẽ xuất hiện trên thị trường sơ cấp, tức mối quan hệ mua bán là giữa chính doanh nghiệp và nhà đầu tư. Cho đến khi nó được lưu hành, mua bán trao tay giữa các nhà đầu tư với nhau, điều đó sẽ được diễn ra ở thị trường thứ cấp.

Đó chính là thị trường chứng khoán với những con số xanh đỏ mà chúng ta vẫn thấy hàng ngày trên bảng điện. Những doanh nghiệp có cổ phần giao dịch trên sàn chứng khoán được gọi là những doanh nghiệp niêm yết (hoặc công ty đại chúng).

bang dien chung khoan
Những con số xanh đỏ trên bảng điện cực kỳ dễ gây "nghiện"

Những cổ phiếu vốn hóa lớn, với tiêu chuẩn niêm yết khắt khe, sẽ được niêm yết trên Sở GDCK TP.HCM (HOSE, hay HSX)

Những cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ với tiêu chuẩn niêm yết nhẹ nhàng hơn, sẽ được niêm yết trên Sở GDCK Hà Nội (HNX). HNX cũng là nơi niêm yết trái phiếu chính phủ, thị trường UPCOM (sàn giao dịch dành cho doanh nghiệp chưa niêm yết) và Chứng khoán phái sinh.

Tại sao bạn nên trở thành 1 nhà đầu tư chứng khoán?

Khi mua cổ phiếu và góp gạo thổi cơm chung với doanh nghiệp, điều đó đồng nghĩa với việc bạn sẽ là người đồng hành cùng doanh nghiệp đi qua những năm tháng giông bão cũng như chia ngọt sẻ bùi.

Khi doanh nghiệp làm ăn có lãi và tăng trưởng, bạn sẽ là người được hưởng một phần thành quả đó thông qua cổ tức và lãi vốn. Khi doanh nghiệp bết bát, khó khăn, bạn cũng sẽ là người chịu thiệt thòi cùng họ khi giá cổ phiếu suy giảm.

Một cách đại khái nhất, chứng khoán cơ bản chỉ có vậy

big tech

Lựa chọn được những doanh nghiệp mạnh mẽ, có lợi thế cạnh tranh bền vững theo thời gian, bạn sẽ là người chiến thắng nhờ sức mạnh của lãi kép. Những Big Tech của thị trường chứng khoán Mỹ đã đạt mức tăng giá lên đến hơn hàng trăm lần chỉ sau vài chục năm, đây chính là bí mật khiến cho những người giàu ngày càng giàu hơn nữa.

Trong một nền kinh tế phát triển với thị trường tài chính mạnh, chứng khoán gần như là kênh đầu tư chủ lực của đại bộ phận người dân vì nó gắn liền với sự tăng trưởng kinh tế của quốc gia đó. Với những siêu cường như Mỹ, tỷ lệ dân số tham gia đầu tư chứng khoán lên tới hơn 40%, giá trị thị trường chứng khoán chiếm đến gần 200% GDP danh nghĩa.

Tỷ lệ dân số tham gia đầu tư chứng khoán ở Việt Nam chỉ là 5%, tức là tiềm năng của thị trường chúng ta vẫn còn rất lớn so với nội lực nền kinh tế của chúng ta. Bạn sẽ muốn đồng vốn của mình đâm chồi nảy lộc trên mảnh đất màu mỡ này.

Ngoài ra cũng cần phải đề cập thêm rằng chứng khoán là một kênh đầu tư rất linh hoạt, với thanh khoản (khả năng quy đổi nhanh chóng ra tiền mặt) dồi dào và không cần lượng vốn quá lớn, với lợi nhuận tiềm năng lớn so với số tiền bỏ ra. 

stock vs real estate

So với bất động sản cần rất nhiều vốn ban đầu và vốn vay ngân hàng, lại cần có thanh khoản để mua bán, còn vàng thì bị neo giá chống đầu cơ, các kênh đầu tư mạo hiểm như forex, crypto… thì quá rủi ro và không được nhà nước bảo vệ… thì đầu tư chứng khoán có lợi thế hơn hẳn cho những nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Nếu tình hình chính trị – xã hội ổn định, kinh tế tăng trưởng tốt, bạn tin rằng đất nước sẽ tiếp tục phát triển… thì chẳng có lý do gì để bạn lại bỏ lỡ kênh đầu tư tài chính đầy hấp dẫn này.

Đầu tư chứng khoán như thế nào?

Thực tế phũ phàng: Có đến 90% nhà đầu tư giao dịch thua lỗ trên thị trường. Trong số đó nhiều người phải mất tới hàng năm, thậm chí là chục năm để “về bờ”, nhất là sau những biến cố khủng khiếp như khủng hoảng tài chính năm 2008.

Nhưng đừng để những con số khiến bạn nản lòng! Chỉ cần nắm vững những kiến thức chứng khoán cơ bản, cùng việc lựa chọn phương pháp đầu tư phù hợp với bản thân là bạn đã có thể sinh lời trên mức rủi ro thấp nhất có thể.

Một vài phương pháp đầu tư phòng thủ thậm chí có thể giúp bạn tránh được những cú “sập” thảm khốc của thị trường!

Xem thêm: Top 10 lỗi sai KINH ĐIỂN của nhà đầu tư chứng khoán! Xem ngay nếu bạn có bất cứ lỗi sai nào trong số đó

Ngâm cứu thật kỹ trước khi tham gia vào thị trường

Nhiều nhà đầu tư tham gia thị trường rất nóng vội và hào hứng, họ mong muốn thị trường ngay lập tức phải “trả lương” cho họ chỉ sau 3 phiên! Nó giống với việc bạn ra trận mà chẳng có nổi một miếng võ hay bộ giáp, thanh gươm.

Không nắm được những kiến thức chứng khoán cơ bản, bạn sẽ phải trả lại toàn bộ lợi nhuận mình có được cho thị trường, chẳng sớm thì muộn. 

Nếu bạn chưa đầu tư và lên mạng tìm hiểu thông tin trước khi tiến hành xuống tiền – Đó là một điều tốt! Hãy nán lại thêm vài tuần để tìm hiểu thật kỹ, chấp nhận những rủi ro mà mình sắp đối mặt. Nếu cần, hãy đọc vài cuốn sách hướng dẫn đầu tư trước đã.

Hãy chắc chắn rằng bạn đã có được những nền tảng ban đầu về phân tích cơ bản, phân tích kỹ thuật, giá trị, tâm lý thị trường… trước khi lâm trận.

cách chọn cổ phiếu tốt

Mở một tài khoản chứng khoán và thử giao dịch

Nếu không phải là nhà đầu tư chuyên nghiệp hoặc cổ đông chiến lược, cách phổ biến nhất để sở hữu cổ phiếu đối với các nhà đầu tư cá nhân là thông qua các tài khoản chứng khoán. Tại đây họ sẽ làm môi giới trung gian giữa người cần mua cổ phiếu (là bạn) và người bán.

Nhiều người sẽ thắc mắc: Tôi chưa học xong các kiến thức chứng khoán, làm sao tôi có thể mở tài khoản để đầu tư?

Câu trả lời: Kiến thức đầu tư và tài chính thì vô bờ bến, học cả đời không hết. Nhưng việc mở tài khoản và thử giao dịch là một cách để bạn làm quen bước đầu với cách mà thị trường hoạt động. Sau đó là chúng ta sẽ hình thành phương pháp sau.

Với môi trường giao dịch thực sự, bạn sẽ bước đầu tìm hiểu được những khái niệm cơ bản của một phiên giao dịch. Bạn sẽ hiểu thế nào là ATO, ATC, khớp lệnh, biên độ giá: sàn – trần – tham chiếu, các lệnh mua LO, MP, MAK, MOK…

Xem thêm: Cách đọc bảng giá chứng khoán? ATO, ATC, T+3 là gì? Lệnh LO, MP? Một phiên giao dịch diễn ra như thế nào?

Bạn nên giao dịch tiền thật chứ không nên dùng tài khoản demo, và xác định có thể sẽ mất số tiền đó dùng làm “học phí” – điều này rất quan trọng vì nó sẽ cho bạn trải nghiệm tâm lý giao dịch thật sự.

Bạn có thể thử mở tài khoản của Công ty chứng khoán VPS tại đây. VPS (VP Securities), tiền thân là công ty chứng khoán của ngân hàng VPBank, là một trong những công ty chứng khoán uy tín có thị phần khá lớn tại Việt Nam.

Sau khi có một ít những “kinh nghiệm đầu đời”, đã đến lúc để lên cho mình một phương pháp đầu tư nghiêm túc trên thị trường đầy khốc liệt này.

Lựa chọn cho phương pháp đầu tư phù hợp

dau tu gia tri vs tang truong
Đầu tư giá trị vs Đầu tư tăng trưởng

Bất luận bạn là người theo trường phái nào, đầu cơ hay đầu tư, để thành công đường dài trên thị trường luôn luôn phải có phương pháp. Nếu không, bạn sẽ giống như chú gà bị lùa hết từ cái chuồng này sang cái chuồng khác.

Các phương pháp thường sử dụng hiện nay trên thị trường được chia thành 3 trường phái: Đầu tư theo tăng trưởng, đầu tư theo giá trị, đầu tư theo phân tích kỹ thuật.

Đầu tư tăng trưởng: Đại diện tiêu biểu là phương pháp CANSLIM nổi tiếng của William O’Neil. Phương pháp này thiên về nắm giữ trong trung và ngắn hạn, tập trung vào những doanh nghiệp có tốc độ tăng trưởng cao, chu kỳ ngành thuận lợi, có chiến lược kinh doanh đột phá, và thị trường chung ủng hộ.

Đầu tư giá trị: Đại diện tiêu biểu là phương pháp đầu tư giá trị của Benjamin Graham, cho rằng mỗi doanh nghiệp đều có một giá trị nội tại ẩn nào đó, và bạn sẽ mua cổ phần của doanh nghiệp đó đến khi giá thị trường đạt được giá trị nội tại này. Những nhà đầu tư giá trị sẽ nắm giữ trong thời gian dài hạn, không quan tâm đến biến động của thị trường.

Đầu tư theo phân tích kỹ thuật: Những người theo trường phái này sẽ chỉ giao dịch thuần túy cổ phiếu dựa trên những tín hiệu đồ thị, chỉ báo, giá và khối lượng giao dịch. Họ không quan tâm đến cổ phiếu đó là gì hoặc rất ít.

Ngoài những phương pháp trên, nếu tất cả những hành động mua bán của bạn chỉ dựa trên tin đồn, theo hội nhóm, hoặc theo… hệ tâm linh, bạn sẽ sớm là người phải rời khỏi cuộc chơi.

Xem thêm: Đầu tư giá trị là gì? Tại sao bạn nên trở thành một nhà Đầu tư giá trị?

Xem thêm: Phân tích kỹ thuật là gì? Làm sao để phân tích kỹ thuật tốt trên thị trường?

phan tich ky thuat
Phân tích kỹ thuật là một trường phái đặc biệt, bạn sẽ cần nắm vững nhiều tín hiệu đồ thị và chỉ báo, đặc biệt là phải nhanh nhạy nắm bắt cơ hội.

Lựa chọn lĩnh vực thật sự phù hợp với bản thân

Không phải ai cũng có đủ thời gian để dành cả ngày kè kè bên màn hình đồ thị, bảng giá. Không phải ai cũng có những kiến thức kinh tế – tài chính cơ bản, hoặc bỏ thời gian ra để học chúng. Cũng như không phải ai cũng hiểu được đặc thù ngành này ngành kia là gì…

Việc lựa chọn lĩnh vực phù hợp với mình là rất quan trọng để tránh mất thời gian và tiền bạc một cách vô ích.

Nếu bạn muốn tự mình đầu tư cổ phiếu và làm trong ngành xây dựng, bất động sản, hay ngân hàng, chứng khoán, công nghệ… sẽ hợp lý nếu danh mục đầu tư của bạn là những cổ phiếu thuộc nhóm ngành này, vì bạn có những kiến thức cơ bản cũng như thông tin về chúng. 

Không nên mất quá nhiều thời gian để tìm hiểu một lĩnh vực hoàn toàn mới với bạn từ con số 0.

Nếu bạn thuộc tuýp người năng động và thích tìm kiếm cơ hội ngắn hạn, có lẽ bạn sẽ thích hợp với đầu tư tăng trưởng hoặc đầu tư ngắn hạn theo phân tích kỹ thuật. Nếu bạn quá bận rộn để liên tục tìm kiếm thông tin mua bán, chọn 1 doanh nghiệp thật sự tốt và nắm giữ nó lâu dài, bỏ ngoài tai những ồn ào trên thị trường.

Và thậm chí nếu bạn còn chẳng có thời gian nghiên cứu và học chứng khoán, bạn vẫn có cách để đầu tư vào thị trường này – đó là thông qua các quỹ đầu tư mở và ETF.

etf
Qũy ETF là một giải pháp đầu tư tuyệt vời giúp các nhà đầu tư không có nhiều thời gian nghiên cứu thị trường có thể đạt hiệu suất trung bình với rủi ro rất thấp.

Rèn luyện sự kỷ luật + tâm lý, tuân theo phương pháp đã chọn

Ai đó từng nói thành công trên thị trường có 30% là phân tích thị trường, 30% là quản trị rủi ro, 30% là kiểm soát tâm lý và 10% cuối cùng dành cho may mắn.

Trong khi 60% nhân tố quyết định thành công trong đầu tư chứng khoán nằm ở những phân tích mang tính lý trí, 40% còn lại bị chi phối bởi cảm xúc và tâm lý cũng như may mắn của bạn. Thực tế cho thấy, đa phần những quyết định sai lầm trên thị trường, đều đến từ việc nhà đầu tư không thể kiểm soát tâm lý của mình.

Vì liên quan trực tiếp đến túi tiền của mình, nhiều nhà đầu tư đã không thể vững chí trước những con sóng lên xuống của thị trường. Khi thị trường điều chỉnh, tâm lý sợ mất tiền khiến họ bán đổ bán tháo những khoản đầu tư tốt nhất để thu hồi vốn, để rồi chấp nhận đua lệnh giá cao khi con sóng đang ở đỉnh.

Kiến thức chứng khoán cơ bản chỉ là một phần. Kiểm soát cảm xúc là thứ khó làm chủ nhất trong đầu tư chứng khoán và không thể học trong một sớm một chiều. Bạn sẽ làm hỏng hết kế hoạch và phương pháp đã đề ra chỉ vì nỗi sợ và lòng tham mất kiểm soát.

tam ly giao dich

Chấp nhận thua lỗ như một phần của cuộc sống

Hãy chấp nhận thực tế rằng ngay cả khi những tính toán của bạn là chuẩn xác, những biến động khó lường của Ngài Thị trường cũng sẽ khiến cho bạn đôi lần lỗ vốn. Ngay cả những nhà đầu tư vĩ đại nhất thế giới như Warren Buffett cũng không tránh khỏi những sai lầm. Đây chính là sức mạnh của 10% đến từ may mắn.

Thị trường về bản chất cũng đã rất khó lường nên sẽ chẳng có phương pháp đầu tư nào đem lại cho bạn 100% cơ hội chiến thắng. Hãy làm quen với thất bại. Điều quan trọng là những người thành công vực dậy rất nhanh từ những thất bại, học hỏi từ chúng và không ngừng hoàn thiện bản thân.

loss investing
Không có cái gọi là "Chén thánh" trong đầu tư, giúp nhà đầu tư đánh bại thị trường 100%. Hãy luôn nỗ lực hết mình, chấp nhận thua lỗ như một phần của cuộc chơi

Không ngừng học hỏi, tìm tòi và đọc sách

Có một ảo tưởng thường gặp trong đầu tư rằng, nhiều nhà đầu tư chiến thắng được thị trường ở một số giai đoạn với những khoản lãi lớn, họ tự cho mình là thiên tài và sớm tự đắc. 

Ở những thị trường lâu đời như Mỹ, rất nhiều những nhà đầu tư, thậm chí là những ngôi sao sáng phố Wall đã thất bại và ngã xuống, và những thế hệ tiếp theo nuôi hy vọng. Để rồi sau bao nhiêu những thăng trầm của thị trường, chỉ còn lại những cái tên huyền thoại: Warren Buffett, Peter Lynch, Ray Dalio, Howard Marks, John Bogle…

Những cái tên ở trên đều hội tụ một điểm chung: Đó là những con người không ngừng làm việc, tìm tòi và học hỏi, để thích nghi hàng ngày, hàng giờ với những thay đổi của cuộc sống. Những kinh nghiệm của họ kế thừa trên những trang sách, giúp các nhà đầu tư tìm được kim chỉ nam của mình trên con đường đầu tư.

Thị trường tài chính đầy khốc liệt chưa bao giờ là một nơi kiếm tiền dễ dàng. Nếu không chịu học hỏi và trau dồi kiến thức cho mình, bạn sẽ sớm đóng góp mình vào danh sách của vô số những nhà đầu tư vô danh thất bại và bị lãng quên.

Bottom Line

Nhiều nhà đầu tư nóng vội tham gia thị trường chỉ toàn tâm toàn ý vào một mục tiêu duy nhất: Đó là kiếm lợi nhuận. Họ ngày đêm tìm các phương pháp kiếm lời nhanh nhất có thể, bước vào thị trường trong tâm thế của những con thú đói mồi, hoặc con bạc khát nước. Nhưng kết quả thì luôn giống nhau.

Kiếm được tiền rất khó, giữ được tiền còn khó hơn. Đôi khi, thắng 99 trận mà chỉ cần thua trận cuối cùng, bạn cũng sẽ mất sạch.

Nếu bạn sẽ nhìn thị trường chứng khoán như một sới bạc, và những hành động của bạn cũng sẽ chỉ là đánh bạc. Nếu nhìn nó dưới góc độ là một kênh đầu tư tài chính, bạn sẽ sớm sinh lời những đồng vốn của mình bằng kiến thức và sự hiểu biết.

Và đừng quên chứng khoán cũng chính là một phần của cuộc sống Tự do tài chính. Hãy trang bị cho mình những kiến thức chứng khoán cơ bản, và rồi sớm muộn hành trình đầu tư của bạn cũng sẽ hái được quả ngọt. Chúc các bạn thành công!

Similar Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Content is protected !!