Kiến thức đầu tư

Sai lầm KINH ĐIỂN của nhà đầu tư chứng khoán: Top 10 lỗi sau đây Bạn có mắc phải??

top 10 sai lam dau tu chung khoan
Rate this post

Chứng khoán là một trong những kênh đầu tư tài chính non trẻ, nhận được rất nhiều sự quan tâm ở Việt Nam trong thời gian gần đây. Tuy rằng tiềm năng sinh lợi của thị trường Việt Nam vẫn còn rất lớn, nhưng nhiều nhà đầu tư chứng khoán tham gia thị trường với những tư duy hết sức sai lầm, để rồi dẫn đến những thua lỗ đáng tiếc. 

Đặc biệt hơn, nhiều sai lầm thậm chí mang tính chất lặp đi lặp lại và được phổ biến rộng rãi trong cộng đồng đầu tư, vô hình chung khiến cho hình ảnh của một kênh huy động vốn của quốc gia trong mắt nhiều người trở thành một “casino” đúng nghĩa!

Vậy những sai lầm phổ biến nhất hay gặp trên thị trường chứng khoán là gì? Bạn có nằm trong số đông hay không? Hãy cùng tôi giải ngố qua bài viết này!

Xem thêm: Thị trường chứng khoán thực chất là gì? Đầu tư chứng khoán bắt đầu từ đâu? Tất tần tật dành cho người mới bắt đầu!

Mua bán theo room, đội nhóm, hô hào, tin đồn thất thiệt

Đây được xem là “thất sách” nhất trong đầu tư chứng khoán. Khi mua theo hô hào, đội nhóm thì bạn đã tự đặt mình vào số đông những con cừu trên thị trường, bị lùa hết từ chỗ này đến chỗ khác mà chẳng hiểu mình đang làm gì.

Trên thị trường có tới 90% nhà đầu tư thua lỗ ngắn hạn. Đóng góp rất lớn vào con số này chính là những nhà đầu tư theo “trường phái” này.

Hãy nhớ rằng những người hô hào, lùa gà, các chuyên gia tài chính… nếu họ giỏi đến vậy, họ đã tự đầu tư làm giàu mà chẳng cần phải lập room thu phí, lên mạng hô hào, phân tích hay thậm chí là bán khóa học “rởm”.

Hơn nữa, khi bạn đầu tư theo “phím hàng, khuyến nghị” của người khác, bạn là người ở thế bị động và bị phụ thuộc rất nhiều vào người khác. Chẳng may bạn không thể liên lạc với họ nữa, ai sẽ là người tiếp quản danh mục đầu tư của bạn khi từ trước giờ bạn đã chẳng có kiến thức nào? Khi thị trường sập, bạn có vững niềm tin vào tính toán của họ hay không?

Trong cuộc sống cũng như đầu tư, chớ bao giờ để quyền định đoạt của mình nằm trong tay người khác!

loss investing
Bạn sẽ bị loạn chưởng nếu cứ liên tục mua bán theo hội nhóm, theo tin đồn, theo hô hào, "chim lợn"

Bán "bò" tậu "ễnh ương"

Trong đầu tư chứng khoán, dòng tiền luân chuyển liên tục giữa các cổ phiếu và nhóm ngành. Dòng tiền sẽ luân phiên rút từ ngành này và làm nó giảm giá, tìm đến các dòng khác được hưởng lợi tiếp theo và đẩy giá chúng lên. Vì lý do này mà rất nhiều nhà đầu tư sẵn sàng bán những khoản đầu tư “chưa lớn” của mình để ôm lấy hy vọng về sóng ngành khác đang tới.

Nếu liên tục lùng sục, tìm kiếm thông tin dòng tiền để “đón sóng”, bạn sẽ rất mệt mỏi và tốn thời gian vì ngay cả những chuyên gia tài chính cũng chẳng thể biết chính xác khi nào dòng tiền sẽ dịch chuyển!

Điều đó sẽ dẫn đến tình trạng “bán bò tậu ễnh ương”, tức là bạn bán đi những khoản đầu tư sinh lời tiềm năng và tìm đến những cổ phiếu yếu hơn rất nhiều. Nhớ rằng trong ngắn hạn, giá cổ phiếu biến động do trạng thái cung cầu, còn trong dài hạn nó lên nhờ thực lực kinh doanh của doanh nghiệp.

Chọn những cổ phiếu vì triển vọng tương lai của chính nó chứ không phải vì dòng tiền dịch chuyển trong ngắn hạn, bạn sẽ không chết chìm trong những con sóng khốc liệt của thị trường!

Trung bình giá - Mua gia tăng - All-in vô tội vạ

Bên cạnh việc thiếu hụt kiến thức chứng khoán cơ bản, nhiều nhà đầu tư cũng rất yếu về kiến thức phân bổ vốn cho khoản đầu tư của mình sao cho phù hợp.

Nhiều nhà đầu tư chứng khoán cho rằng, việc canh đáy dò đỉnh để mua bán rất mệt mỏi, cách tốt nhất là ALL-IN luôn 1 mức giá: Sai lầm tai hại!

Đôi khi họ mua được một cổ phiếu có mức tăng giá tốt, nhưng chỉ dám mua 1 phần vốn (NAV) nhỏ vì sợ! Sau đó giá cổ phiếu tăng nhanh quá khiến họ sốt ruột không thể đứng ngoài, đành nhồi nốt 80% NAV của mình để nhập cuộc chơi, đẩy giá vốn lên chót vót. Cuối cùng, đu đỉnh.

Một số nhà đầu tư chứng khoán nghĩ rằng mình cũng có thể “đầu tư giá trị”, họ tìm đến những cổ phiếu đang có mức giảm giá “hấp dẫn” và không ngừng mua trung bình giá thấp. Thế nhưng cổ phiếu của họ giống như chiếc tàu ngầm, dò mãi không thấy đáy, kéo theo số vốn của họ về miền dĩ vãng.

Không có kiến thức về các điểm mua an toàn, không có chiến lược đi vốn đúng đắn, ngay cả khi nắm giữ một cổ phiếu tốt bạn sẽ vẫn thua lỗ, thậm chí cháy tài khoản!

dau tu chung khoan va danh bac
All-in trong đánh bạc và đầu tư chứng khoán đều có một điểm giống nhau, đó là hành động của những người đã vào đường cùng, hoặc tham lam cực độ

Đọc "vẹt" chỉ số - biểu đồ - chỉ báo kỹ thuật

Đây cũng là căn bệnh chung của rất nhiều nhà đầu tư chứng khoán có chút kinh nghiệm và kiến thức sách vở. Họ ngâm cứu, tìm tòi rất nhiều về bí kíp vẽ chart, đọc chỉ số để chiến thắng thị trường. Nhưng kết quả họ vẫn không hơn đám đông là bao.

Nhiều người áp dụng rất máy móc những chỉ số phân tích cơ bản như P/E, EPS, hay P/B, ROE, EV/EBITDA… và đặt cho nó một tiêu chuẩn nhất định nào đó. Họ cũng vẽ ra tốc độ tăng trưởng lợi nhuận >25% đẹp như mơ và hy vọng điều đó sẽ tiếp diễn trong 10 năm nữa (!)

Cũng có những người chẳng tin vào triển vọng cơ bản của doanh nghiệp, tất cả những gì họ cần là biểu đồ nến, các đường trend line, ichimoku, kháng cự hỗ trợ loằng ngoằng… và bên dưới là gần nửa tá các indicator (Chỉ báo kỹ thuật) khác nhau. Điều mỉa mai là, họ ốp cả chỉ báo, đường chart lên những cổ phiếu bị lái làm giá khủng khiếp mà không biết đường giá đó cũng chính là “tác phẩm nghệ thuật” của lái.

Nếu thực sự đầu tư chứng khoán chỉ cần học vẹt chỉ số, vẽ chart nhìn giá và khối lượng mà kiếm được tiền, thì trên thế giới này sẽ có rất rất nhiều nhà đầu tư giàu có, và mọi người sẽ chẳng cần phải đi làm công ăn lương nữa, chỉ cần học phân tích cơ bản, phân tích kỹ thuật là giàu!

phan tich co ban
Để có cơ sở đầu tư người ta thường tham khảo số liệu quá khứ. Tuy nhiên cũng giống như việc lái xe, không phải lúc nào mắt chúng ta cũng chỉ nhìn chằm chằm vào gương chiếu hậu

Dùng đòn bẩy (margin) bừa bãi

Đòn bẩy là việc bạn sử dụng vốn vay của công ty chứng khoán để tăng sức mua cho mình trong đầu tư. Nếu cổ phiếu tăng giá bạn sẽ lãi rất nhiều so với số vốn mình bỏ ra và ngược lại, nếu cổ phiếu giảm tổng tài sản của bạn sẽ bốc hơi cực kỳ nhanh chóng.

Trong đầu tư, nếu đủ thông minh, bạn không cần đến đòn bẩy. Nếu "ngu ngốc", nó sẽ hủy diệt bạn.
warren buffett
Warren Buffett
Chủ tịch Berkshire Hathaway Inc., Mỹ

Nhiều nhà đầu tư nghiệp dư sử dụng đòn bẩy (margin) lớn như một công cụ để làm giàu “thần tốc”. Họ lựa chọn những cổ phiếu nóng bỏng tay, đôi khi chẳng cần phải phân tích nhiều, vay margin tỷ lệ tối đa và chờ cơ hội đổi đời. 

Sự thật là không ít những nhà đầu tư chứng khoán giàu lên nhanh chóng bằng phương pháp đầu tư này và nhân bằng lần tài sản của mình trong thời gian ngắn. Tuy nhiên hãy nhớ rằng: Bạn chỉ thực sự là người chiến thắng khi đã rời sòng bạc.

Với đặc thù của đòn bẩy (margin), nó không đơn thuần giúp nhà đầu tư giàu lên, mà khuếch đại lãi lỗ của khoản đầu tư lên nhiều lần. Một nhà đầu tư chứng khoán có thể thắng lớn 99 trận trước đó, nhưng chỉ cần 1 lần tất tay bất cẩn, bạn sẽ trắng tay, phá sản ngay lập tức.

Không ai hiểu rõ điều này hơn Bill Hwang, chủ tịch quỹ Archegos Capital, sở hữu gần 20 tỷ $ tài sản trước khi bị gọi ký quỹ (Call Margin). Biến cố này thổi bay sạch sẽ cơ đồ của Bill Hwang đã gây dựng trong gần 8 năm trời trong đúng 2 ngày, cùng với những khoản lỗ triệu đô của các tổ chức tài chính khác trên toàn thế giới đã cho ông vay tiền.

Chưa từng có ai trong lịch sử thị trường bị mất tiền nhanh đến như vậy.

Xem thêm: Vụ Margin Call của Archegos: Bill Hwang mất trắng 20 tỷ $ trong hai ngày như thế nào (nguồn: NDH)

bill hwang
Xây thành 8 năm không ai hay, phá sản trong 2 ngày cả thế giới biết. Đó là Bill Hwang

Cơ cấu danh mục không hợp lý

Hãy tưởng tượng rằng bạn xây dựng cho mình một danh mục toàn cổ phiếu trong ngành bất động sản. Một ngày đẹp trời, ngân hàng siết chặt tín dụng chảy vào bất động sản, đồng thời thanh tra hàng loạt các dự án, doanh nghiệp nhà đất có vấn đề. Cổ phiếu ngành bất động sản đồng loạt giảm sốc, triển vọng ngành này trong trung hạn trở nên xám xịt. Lúc này, danh mục của bạn bị ảnh hưởng rất nặng nề vì bạn quá chú trọng vào 1 ngành duy nhất.

Cũng có nhiều nhà đầu tư mua tới 5-6 mã cổ phiếu đủ các loại ngành như Nhà đất, chứng khoán, du lịch, dịch vụ, sản xuất… nhưng tất cả đều có chung một… chủ tịch. Sau đó, vị chủ tịch này bị bắt, danh mục của anh ta nằm sàn toàn bộ gần 1 tháng liền. Những tưởng danh mục đa dạng, nhưng thực ra còn cô đặc hơn cả bột sắn!

Hoặc có nhà đầu tư muốn danh mục của mình phải thật đa dạng để “lỡ cổ nào giảm thì có cổ khác tăng để cân lại”. Kết quả, anh ta sắm sửa tới gần 30 mã cổ phiếu khác nhau nhưng chúng luân phiên tăng giảm khiến cho gần 1 năm trời NAV của anh ta đứng yên tại chỗ trong khi VN-Index đã tăng được hơn 30%.

Đa dạng hóa danh mục là một trong những nguyên tắc quản trị rủi ro căn bản của đầu tư chứng khoán, nhưng đa dạng hóa như thế nào không phải là chuyện đơn giản. Nó giúp cho nhà đầu tư sinh lời bền vững, đồng thời phòng thủ trước những biến cố lớn của thị trường.

Tư duy đơn giản, một chiều

Những tư duy đơn giản, ai cũng có thể suy luận được như “Doanh nghiệp báo lãi – cổ phiếu tăng, doanh nghiệp báo lỗ – cổ phiếu giảm” không phải là thứ mà bạn có thể dùng để kiếm lời và đánh bại thị trường. Đó là tư duy của đám đông, mà đám đông không thể thắng thị trường vì họ chính là thị trường.

Những nhà đầu tư chứng khoán dày dặn trên thị trường, họ là những bậc thầy của tư duy cấp độ 2. Những người này luôn đặt câu hỏi ngược lại với số đông, mổ xẻ và phân tích thông tin, đặt chúng vào bức tranh tổng thể, thận trọng cân nhắc những rủi ro đi kèm lợi nhuận có thể mang lại.

Với họ, những thông tin xấu mang tính tạm thời nhiều khi lại chính là cơ hội. Khi đàn gà hoảng loạn, bán tống bán tháo những tài sản giá trị, họ sẽ làm ngược lại, đi gom những tài sản bán giá rẻ như cho và chờ thời thế đem lại cho họ sự giàu có. Khi đàn gà trở nên tham lam và mù quáng, họ lẳng lặng rời bỏ thị trường và nhìn mọi thứ sụp đổ.

“Ngược lại, luôn luôn là ngược lại!” – Đây là câu nói huyền thoại của tỷ phú Charlie Munger khi nói về cách tư duy đặt ngược vấn đề trong đầu tư chứng khoán.

charlie munger
Phó tướng của Berkshire Hathaway, Charlie Munger, cũng là người bạn thân thiết với Warren Buffett, cả hai đều là những nhà đầu tư vĩ đại

Tốn quá nhiều thời gian/công sức trên thị trường

Những đồng tiền làm ra từ lao động đã vất vả, những đồng tiền kiếm được từ thị trường chứng khoán còn gian nan, vất vả hơn rất nhiều lần.

Thế nhưng việc mất quá nhiều thời gian chú tâm vào những con số xanh đỏ trên bảng điện, tìm kiếm một chiến lược giao dịch hoàn hảo, mua bán liên tục theo cảm xúc và những diễn biến của thị trường chỉ làm cho bạn thêm “tổn thọ”. Hãy nhớ đến công thức 80/20: 80% tiền bạc kiếm được chủ yếu đến từ 20% sức lao động mà thôi.

Đầu tư chứng khoán có quá nhiều những biến số khó lường, rất nhiều những mảnh ghép về kinh tế vĩ mô, ngành nghề, cung-cầu trên thị trường… có thể làm cho những tính toán của bạn bị sai lệch. Ngay cả bậc thầy kinh tế hiện đại như Maynard Keynes đã tính toán rất cẩn thận nhưng vẫn thua lỗ khi xuống tiền trên thị trường tiền tệ đến mức suýt cháy tài khoản. Chuyên gia đã vậy, bạn bỏ nhiều thời gian hơn, cũng chưa chắc đã tốt hơn!

Thay vào đó, hãy thực sự chú trọng vào những ngành nghề bạn hiểu rõ, dành thời gian ban đầu để tìm hiểu về doanh nghiệp, đồng thời thực hiện những chiến lược đầu tư phòng thủ, giảm thiểu rủi ro để không phải lo lắng mỗi khi thị trường “trái gió trở trời”.

Tôi dành khoảng 15 phút MỖI NĂM để phân tích nền kinh tế và thị trường.
peter lynch
Peter Lynch
Chủ tịch quỹ đầu tư Magellan Capital, Mỹ

Không hiểu được những cơ hội nào không dành cho mình

Trên thị trường chứng khoán có rất nhiều cơ hội với những cổ phiếu bất chợt tăng thốc lên bằng lần từ đáy chỉ trong thời gian ngắn, mang lại hy vọng cho nhiều nhà đầu tư đi tìm kiếm mỏ vàng nơi “miền Viễn Tây”.

Tại miền “đất hứa” HNX và UpCOM, rất nhiều những cổ phiếu giá “trà đá” ngủ yên trong hàng năm trời, cho đến khi có đội lái tìm đến và thổi giá chúng lên tận mây xanh, thu hút rất nhiều những nhà đầu tư nóng vội muốn ôm mộng làm giàu.

Đáng tiếc, những nhà đầu tư này không hiểu đâu là cơ hội thực sự, và đâu là những cơ hội không dành cho mình.

Những cuộc chơi tại đây chủ yếu nhà đầu tư chứng khoán sẽ “đấu” với Đội lái, mọi yếu tố cơ bản và kỹ thuật gần như không tồn tại. Nếu bạn may mắn chọn cổ phiếu có đội lái, may mắn vẫn chưa trọn vẹn: Nếu kịp “nhảy tàu” trước khi Đội lái xả hàng thì xem như bạn thành công và lãi to, còn không kịp… bạn sẽ là người kẹp hàng cuối cùng cầm cục than nóng và chôn vốn không thấy ngày về.

Nếu hiểu rằng cơ hội chiến thắng quá mỏng manh so với đồng vốn bạn bỏ ra, tốt nhất hay bỏ qua nó. Đáng tiếc là, các “chứng sĩ” lại có một cái đầu hay quên, kết quả là thời nào cũng có lái, và những sai lầm lại lặp đi lặp lại.

penny stock
Miếng phomat ngon ăn dễ dàng chỉ có trên bẫy chuột

Không chịu học hỏi, rút kinh nghiệm từ sai lầm

Ngay cả những nhà đầu tư huyền thoại trên thế giới cũng mắc sai lầm. Warren Buffett cũng có những khoản đầu tư tồi tệ. Charlie Munger trầy trật với đầu tư đến năm 52 tuổi mới tìm ra được con đường chân chính.

Thế nhưng điều làm nên sự khác biệt giữa một nhà đầu tư thành công và thất bại, là những người thành công học hỏi từ sai lầm, và người thất bại lặp lại chúng. Như đã nói ở trên, đa phần những nhà đầu tư chứng khoán có một cái đầu đãng trí. Họ mau chóng quên đi vết thương cũ để tiếp tục liều mình vào những canh bạc mà họ nắm chắc phần thua, với hy vọng sẽ có kẻ ngốc hơn mua giá cao từ họ.

Nhớ rằng trong suốt lịch sử thị trường chứng khoán, rất rất nhiều nhà đầu tư đã bị đào thải vĩnh viễn không quay trở lại nữa. Những khoản thua lỗ quá lớn khiến họ không còn cơ hội để sửa chữa sai lầm.

Một điều nguy hiểm nữa của ngành đầu tư tài chính: Thiếu kiến thức, lười tìm hiểu thông tin, nhưng một ngày đẹp trời thị trường trả giá cao cho họ không cần lý do đã khiến rất nhiều nhà đầu tư ảo tưởng về khả năng của mình. Những hào nhoáng của thị trường tăng giá dễ dàng xóa nhòa ranh giới giữa thực lực và sự may mắn thuần túy.

Nhưng rồi đến cuối cùng, thời gian chính là phép thử chứng minh cho tất cả. Những kẻ may mắn khù khờ, cuối cùng cũng sẽ bị đào thải vào quên lãng, để lại những kẻ khôn ngoan viết nên huyền thoại, để lại bài học cho những thế hệ sau.

Bottom Line

Những khởi đầu dễ dàng đã khiến rất nhiều nhà đầu tư chứng khoán ảo mộng về việc kiếm được tiền từ thị trường này. Nhưng rồi họ nhận ra rằng: Thị trường chẳng phải là cái máy in tiền, mà là một chiếc máy chuyển tiền từ túi của người thiếu kiên nhẫn sang cho người kiên nhẫn.

Con đường đầu tư tài chính chưa bao giờ là dễ dàng. Để thực sự có thể kiếm được tiền từ thị trường, bạn cần phải vượt qua những sai lầm của bản thân và học hỏi từ chúng, để từng bước tạo ra lợi nhuận bền vững trên hành trình tự do tài chính của mình!

Chúc bạn thành công! Gửi đến các bạn câu nói mà tôi tâm đắc nhất trên thị trường tài chính từ người thầy của tôi – Howard Marks khi nói về những sai lầm và thói quen của những nhà đầu tư trên thị trường. Hy vọng bạn sẽ học hỏi được điều gì đó.

Họ (đám đông) khao khát có được nhiều hơn nữa, họ sợ bị bỏ lỡ, họ có xu hướng so sánh mình với người khác, họ bị ảnh hưởng bởi đám đông và mơ về những điều chắc chắn - những đặc điểm này gần như ở đâu cũng có. Vì vậy, họ có tác động tập thể sâu sắc đến hầu hết các nhà đầu tư và các thị trường. Kết quả là, những sai lầm đắt giá tiếp tục được lan truyền rộng rãi và lặp đi lặp lại nhiều lần.
howard marks
Howard Marks
Chủ tịch quỹ đầu tư Oaktree Capital Management

Similar Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Content is protected !!